เรื่องของเรื่องคือวันนี้อ่านกระทู้ในพันทิปแล้วเจอท่านหนึ่งถามขึ้นมาว่าคนทั่วไปคิดอย่างไรกับการ์ตูนที่วาดผู้หญิงให้รูปร่างหน้าตาท่าทางเหมือนผู้ชายค่ะ (อาจไม่เหมือนชายแท้แต่อย่างน้อยก็เหมือนผู้ชายในการ์ตูนผู้หญิง) การ์ตูนแนวนี้มีชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่าแนว reverse trap เป็นคำที่เกิดขึ้นมาหลังแนว trap (แปลตรงตัวว่ากับดัก) ซึ่งหมายถึงการ์ตูนที่นางเอกสวยหยาดเยิ้มแต่แท้จริงชีเป็นชาย!! (อาจเรียกแนวสาวดุ้นคงไม่ผิด)

Houou Gakuen Misoragumi by Aki Arata
ทายดูค่ะว่าใครคือนางเอก...คนผมดำด้านซ้ายค่ะ!
 
การ์ตูนแนว reverse trap หรือ ffman ขออนุญาตเรียกด้วยความเคารพว่าแนว “ดักคอ Y” (เมื่อสนธิกันได้เป็นคำว่าดักควาย) ถือเป็นปรากฏการณ์ใหม่ที่ไม่เคยพบมาก่อนเลยค่ะ ในอดีตสมัยที่ท่านออสการ์ ณ กุหลาบแวร์ซายส์ยังโด่งดังอาจจะมีคนนิยมการ์ตูนแนวหญิงเท่ หน้าสวย ผอมเพรียว อกราบอยู่บ้าง แต่อารมณ์มันไม่ใช่แบบดักฟายอย่างงี้ค่ะ!! หญิงเท่ในอดีตให้อารมณ์การ์ตูนเลสเบี้ยนที่ชัดเจนมากพอสมควร อย่างน้อยก็ในความรู้สึกของ ffman ล่ะค่ะ
 
Versailles no Bara by Ikeda Riyoko
ท่านออสการ์ (หญิง) คือคนผมยาว
 
แต่การ์ตูนดักคอวายเวลาอ่านแล้วรู้สึกเหมือนโดนหลอกแฮะ (มิน่าถึงเรียก trap = กับดัก) ถ้าน่ารักสมเป็นกุลสตรีอย่างในโอรังก็ไม่ค่อยขัดเขินนะคะ แต่แมนๆ มาแล้วบอกว่าเนี่ย...ผู้หญิง มันรู้สึกพิลึกๆ เหมือนกัน

โหมโรงพอประมาณ กลับมาเข้าเรื่องวิชาการกันบ้างดีกว่า ถ้าจะดูเรื่อง human sexuality ที่เกี่ยวข้องกับบรรดาการ์ตูนคงต้องขอย้อนไปที่หลักการคร่าวๆ เรื่องเพศของมนุษย์นะคะ ในมุมมองด้านจิตวิทยาและการแพทย์ “เพศ” ของมนุษย์จะมองจาก 3 มุมใหญ่ๆ


มุมมองเรื่อง human sexuality ทางจิตวิทยาและการแพทย์

1. Sexual identity
หรือบางคนเรียกว่า biological perspective หมายถึงการมองเพศในทางการแพทย์โดยหญิงชายแยกด้วยลักษณะของอวัยวะเพศที่ติดตัวมาแต่กำเนิด ถ้าปกติก็จะเป็นหญิงหรือชายชัดเจน ถ้าผิดปกติก็จะมีอวัยวะเพศก้ำกึ่ง จะชายก็ไม่เชิง จะหญิงก็ไม่ชัวร์ (ambiguous genitalia) ถือเป็นความผิดปกติที่ไปพบแพทย์เพื่อรักษาได้ค่ะ

2. Sexual orientation
หรืออาจเรียกว่า cognitive/psychological perspective หมายถึงการมองเพศจากความเข้าใจของคนๆ นั้นเอง (cognition หมายถึงการรับรู้) ไอ้การรับรู้เนี่ย หมายถึงรู้ว่าเราจะเกิดอารมณ์ทางเพศกับเพศใด ถ้ากับเพศตรงข้ามเรียกว่า heterosexual ถ้ากับเพศเดียวกันเรียกว่า homosexual และถ้าเหมาทั้งคู่ก็ bisexual สังเกตว่าไม่มีคำว่าปกติหรือผิดปกตินะคะ เพราะการบอกว่าอะไรปกติหรือเปล่าขึ้นกับค่านิยมและการยอมรับในแต่ละสังคมรวมถึงยุคสมัยด้วยค่ะ

3. Gender identity
หรืออาจเรียกว่า learning/cultural perspective ว่าด้วยความสามารถในการบอกว่าตัวเอง “เป็นผู้หญิง” หรือ “เป็นผู้ชาย” ซึ่งความรู้สึกนี้จะเริ่มเกิดมาตั้งแต่อายุ 2-3 ขวบไม่ว่าชายหรือหญิงที่มีปัญหา identity confusion คือไม่แน่ใจว่าเราเป็นเพศไหนกันแน่ มักจะมีปัญหาอีกหลายอย่างตามมาเลยล่ะค่ะ

Ouran High School Host Club by Hatori Bisco

ความไม่ชัวร์นี้อาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น
 
การเลี้ยงดู - ตัวเป็นชายแต่พ่อแม่อยากได้ลูกสาวเลยจับใส่ชุดผู้หญิงหรือเลี้ยงดูมาให้นุ่มนิ่มเหมือนผู้หญิง
การให้รางวัลและลงโทษ - เป็นชายแต่ดันหน้าสวย ถ้าทำตัวนุ่มนิ่มก็จะมีเพื่อนผู้หญิงชอบ เพื่อนผู้ชายรับได้เพราะไม่ใช่คู่แข่ง แต่ถ้าทำตัวแมนเพื่อนผู้หญิงจะไม่ชอบ เพื่อนผู้ชายก็หมั่นไส้หาว่าตุ๊ด
การยอมรับในสังคม - เป็นสาวโรงงาน ถ้าทำตัวหญิงก็จะโดนกดขี่ ถูกล่วงละเมิดทางเพศ แต่ถ้าทำตัวทอมบอยก็จะไม่มีใครกล้ามาลูบก้น แถมผู้หญิงในโรงงานยังกรี๊ดเพราะหน้าตาดีกว่าชายแท้ซะอีก
 
โดยสรุปคือเกิดจากปัจจัยหลังออกจากท้องแม่มาแล้วนั่นเอง
แต่ปัญหาของคนอ่านการ์ตูน yaoi และ yuri น่าจะเกิดจากผลต่อเนื่องหลัง gender identity ในข้อ 3 คือเมื่อเรารู้ว่าเป็นหญิงหรือชายแล้ว เวลาเข้าสังคมเราก็จะแต่งตัว แสดงออก หรือวางตัวตามเพศที่เราคิดว่าเป็น คำนี้เรียกว่า “gender role” นั่นเองค่ะ

ถ้าเรารู้ว่าเป็นหญิงชายตรงกับเพศที่เกิดมา แต่ role ดันไม่ตรง

เช่น ผู้ชายทำตัวนุ่มนิ่ม แต่งชุดลูกไม้ ดูแลเอาอกเอาใจคนอื่น หรือผู้หญิงทำตัวแมน เข้มแข็ง แต่งชุดทหาร ส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นเพราะอาชีพ (เช่น ผู้ชายขายเครื่องสำอางหรือผู้หญิงเป็นทหาร) ถ้าไม่ได้เกิดจากอาชีพก็มักไม่ได้รับการยอมรับในสังคมเท่าไรแต่อาจได้รับการยอมรับในวงการคอสเพลย์ค่ะ เช่น หมีหนวดเฟิ้มแต่งเซเลอร์มูนหรือสาว Y คอสพ่อบ้านดำกับจิเอลคุง เป็นต้น ดูแล้วก็ฮาดีนะคะ

Sailor moon men cosplay

แต่ถ้าการรับรู้ว่าเป็นหญิงชายไม่ตรงกับเพศที่เกิดมา แถม role ก็ไม่ตรงอีกล่ะ

เช่น ผู้ชายที่เกิดมาแมนทั้งแท่งแต่คิดว่าจริงๆ ตัวเองเป็นหญิง แถมชอบแต่งตัวและแสดงออกแบบผู้หญิง กลุ่มนี้ก็จะลงเอยที่การแปลงเพศนั่นเอง

 

น้องปอย

อีกกรณีคือการรับรู้ไม่ตรงเพศที่เกิดมาแต่ role ตรง

เช่น ผู้หญิงที่แต่งกายและแสดงออกเป็นหญิงแท้ๆ แน่นอนว่าชอบเพศตรงข้ามเหมือนผู้หญิงที่เราเห็นทั่วไป เรียกว่าผู้หญิงปกติเลยล่ะค่ะ ติดอย่างอย่างเดียวตรงที่เธอ “ไม่ชัวร์ว่าตัวเองเป็นหญิงหรือชายกันแน่”สาเหตุของความสับสนอาจมีหลายอย่าง

เมื่อ gender identity เกือบจะสับสน

1. คิดว่าเพศหญิงเป็นเพศที่อ่อนแอ ลึกๆ อยากเข้มแข็งเหมือนผู้ชาย – กรณีนี้ถ้าข้อ 2 เป็น homoฯ ก็อาจจะออกมาในรูปเลสเบี้ยน
 
2. คิดว่าความรักโรแมนติคระหว่างชายหญิงเป็นไปไม่ได้ เดี๋ยวเป็นแฟนกันแต่งงานกันไปความรักก็ต้องจืดจาง ความที่อยากได้รับความรักจากผู้ชายแต่คิดว่าถ้าตัวเองเป็นหญิงคงไม่มีวันได้รับแน่ๆ ก็เลยสับสน – กรณีนี้ถ้าคุณธรรมย่อหย่อนหน่อยก็จะกลายเป็นสาวไฟแรงสูง พอความรักพ้นระยะโรแมนติคก็จะเลิกกับแฟนไปหารักใหม่
 
3. คิดว่าเพศสัมพันธ์ระหว่างชายหญิงเป็นเรื่องต้องห้าม ไม่ดีไม่งาม เห็นฉากชายหญิงกอดกันพ่อแม่ก็กรี๊ดรับไม่ได้ ตัวเองเลยเขินอายเมื่อเห็นชายหญิงโรมรันพันตูกัน – กรณีนี้ถ้าหาทางออกไม่ได้มักไปจบที่การบวชหรือโสดตลอดชีวิต

แต่ปัญหาเหล่านี้มีทางออกที่ลงตัวสุดๆ นั่นคือการ์ตูน shonen-ai นั่นเองค่ะ!!

 

Junjou Romantica by Nakamura Shungiku

สังเกตอย่างหนึ่งว่าคนที่แก้ปัญหา role ยังไม่ชัวร์ด้วยการอ่านการ์ตูน shonen-ai มักเป็นคนที่มี inner world เข้มข้น คือมีโลกส่วนตัวที่กว้างใหญ่ สามารถอยู่คนเดียวแล้วมีความสุขไปกับการซึมซับสิ่งที่ผ่านเข้ามาในความคิด มักจะชอบอ่านหนังสือเงียบๆ แล้วจินตนาการเอา ส่วนคนที่ outer world เข้มข้นกว่าหมายถึงความสุขเกิดจากการมีปฏิสัมพันธ์กับมนุษย์ด้วยกัน ก็มักจะไปลงเอยที่ทางออกอื่นๆ ดังที่กล่าวในตัวอย่างข้างต้น (เลสเบี้ยน, สาวไฟแรงสูง, หรือบวชไม่ก็โสด) แล้วการ์ตูน shonen-ai แก้ปัญหาได้อย่างไร? ลองดูไปตามข้อต่างๆ เลยนะคะ

Healing process ของการ์ตูน shonen-ai (positive attitude)

1. คิดว่าเพศหญิงเป็นเพศที่อ่อนแอ – ถ้าเห็นผู้หญิงอ่อนแอเราจะรู้สึกรับไม่ได้ แต่ถ้าผู้ชาย (ที่หน้าสวยเหมือนผู้หญิง หรือหน้าตาแบบผู้ชายที่ปรากฏในการ์ตูนผู้หญิง) อ่อนแอบ้างล่ะ! อันนั้นรับได้ สังเกตว่าต้องเป็นผู้ชายแบบในการ์ตูนผู้หญิงนะคะ ถ้ามาแบบหมีขนรึ่มแต่อารมณ์อ่อนไหวน่าจะเป็นแนว bara มากกว่า
 
Okane ga nai by Shinozaki Hitoyo and Kousaka Tohru

2. คิดว่าความรักโรแมนติคระหว่างชายหญิงเป็นไปไม่ได้ – แต่ความรักโรแมนติคระหว่างชายกับชายเป็นไปได้มากกว่า ไม่มีเรื่องแต่งงาน ตั้งท้อง เลี้ยงลูก หรือเป็นแม่บ้านเข้ามาเกี่ยวข้อง สบตาทีไรโรแมนติคได้ทุกที โลกนี้ช่างสดใสเมื่อชายหนุ่มรักกัน

 

Corsair by Minami Fuuko and Misono Erii

3. คิดว่าเพศสัมพันธ์ระหว่างชายหญิงเป็นเรื่องต้องห้าม – แต่เพศสัมพันธ์ระหว่างชายกับชายไม่ใช่เรื่องต้องห้าม ผู้หญิงโป๊มันน่าอายแต่ผู้ชายโป๊เป็นเรื่องปกติ ดังนั้นฉากที่ผู้ชายเนื้อแนบเนื้อจึงไม่ขัดกับสิ่งที่พ่อแม่สอนมาเท่าไหร่ ดูแล้วไม่เกิดอาการแสลงตา ส่วนสาเหตุที่ทำให้เราอยากรู้อยากเห็นฉากเพศสัมพันธ์น่ะเหรอคะ...ก็เพราะเป็นไปตามระดับฮอร์โมนในร่างกายค่ะ คนปกติเข้าวัยรุ่นแล้วมีทุกคนล่ะค่ะ คงอารมณ์เหมือนเด็กผู้ชายอ่านหนังสือโป๊เพราะฮอร์โมนเพศชายมันมีอิทธิพลรุนแรงมาก ต้องปล่อยพลังออกมาบ้าง การอ่านการ์ตูน Y จึงเป็นการสลายอิทธิพลของฮอร์โมนเพศที่พลุ่งพล่านในผู้หญิง
แต่ไม่ใช่ผู้หญิงทุกคนพลุ่งพล่านขนาดนี้นะคะ เฉพาะสาว Y เท่านั้นล่ะค่ะ อย่างที่บอกไปว่าสาว Y รู้สึกไม่ชัวร์ว่าเราเป็นหญิงหรือชายกันแน่ เพราะทุกอย่างเป็นหญิงหมดแต่มันดันมีความรู้สึกก